Olijfolie, kokosolie, lijnzaadolie, zonnebloemolie… Het aanbod aan oliën is tegenwoordig enorm. Maar wist je dat niet elke olie geschikt is om mee te bakken? Sommige oliën blijven stabiel bij hoge temperaturen, terwijl andere hun waardevolle eigenschappen verliezen zodra je ze verhit. Wie bewust met voeding bezig is, kiest daarom niet alleen de juiste olie, maar gebruikt die ook op de juiste manier. We leggen uit welke oliën geschikt zijn om mee te bakken en welke je beter koud gebruikt.
Waarom maakt de keuze van olie zoveel uit?
Vetten bestaan uit verschillende soorten vetzuren. Sommige zijn stabiel bij verhitting, andere zijn gevoeliger voor warmte, zuurstof en licht.
Wanneer een gevoelige olie sterk wordt verhit, kunnen de natuurlijke eigenschappen achteruitgaan. Bovendien gaan waardevolle voedingsstoffen verloren. Daarom is het belangrijk om een olie te kiezen die past bij wat je ermee wil doen.
Een eenvoudige vuistregel:
- Oliën rijk aan verzadigde vetten zijn meestal goed bestand tegen hitte.
- Oliën met veel enkelvoudig onverzadigde vetten kunnen vaak ook goed verhit worden.
- Oliën rijk aan meervoudig onverzadigde vetten gebruik je beter koud.
Welke oliën zijn geschikt om mee te bakken?
Olijfolie
Veel mensen denken dat je niet met olijfolie mag bakken, maar dat klopt niet. Maar let op, er zijn wel enkele zaken waar je rekening mee moet houden!
Ja, olijfolie extra vierge kan worden verhit, maar wel maar tot 160-180 graden. Als je bakt, zit je al snel aan die tempratuur. Daarbij verlies je al snel 50 tot 75% van de polyfenolen en als de olie ongefilterd is, verbranden de zwevende deeltjes veel sneller als de olie zelf.
Daarom raden wij altijd af om met extra vierge olijfolie te bakken. Tijdens het bakken verlies je alle voordelen en doe je het te heet dan wordt het zelfs ongezond.
Gebruik daarom altijd een gefilterde, warm geperste olijfolie. Die zijn beter beschermd tegen hoge tempraturen.
Kokosolie
Kokosolie bevat veel verzadigde vetten en is daardoor zeer hittebestendig. Ze is ideaal voor bakken, wokken en braden. De smaak kan licht kokosachtig zijn, al bestaan er ook neutrale varianten.
Ghee of geklaarde boter
Ghee wordt gemaakt door water en melkeiwitten uit boter te verwijderen. Daardoor kan ze hogere temperaturen verdragen dan gewone boter. Ghee wordt al eeuwenlang gebruikt in de traditionele keuken en is bijzonder geschikt voor bakken en braden.
Avocado-olie
Avocado-olie bevat vooral enkelvoudig onverzadigde vetten en is goed bestand tegen warmte. Ze heeft een zachte, neutrale smaak en kan gebruikt worden voor bakken, grillen en wokken.
Arachideolie
Arachideolie, ook wel pindaolie genoemd, is een populaire bakolie dankzij haar hoge hittebestendigheid. Door haar neutrale smaak is ze bijzonder geschikt voor wokgerechten, bakken en frituren. Ze wordt daarom veel gebruikt in de Aziatische keuken.
En zonnebloemolie?
Niet alle zonnebloemolie is hetzelfde. De klassieke zonnebloemolie bevat veel meervoudig onverzadigde vetzuren en is daardoor minder stabiel bij hoge temperaturen. Voor af en toe bakken is dat geen probleem, maar voor intensief bakken of frituren zijn er betere keuzes. Wil je toch bakken met zonnebloemolie, dan geef je best de voorkeur aan een high oleic zonnebloemolie. Die bevat meer enkelvoudig onverzadigde vetten en is daardoor beter bestand tegen verhitting.
Welke oliën gebruik je beter koud?
Lijnzaadolie
Lijnzaadolie is bijzonder rijk aan omega 3-vetzuren. Net die vetzuren zijn erg gevoelig voor warmte. Verhitten is daarom geen goed idee. Gebruik lijnzaadolie liever koud over salades, groenten of in smoothies.
Hennepzaadolie
Ook hennepzaadolie bevat veel waardevolle onverzadigde vetzuren. De nootachtige smaak komt het best tot haar recht in koude bereidingen zoals salades, dressings of dips.
Walnootolie
Walnootolie geeft gerechten een heerlijke, verfijnde smaak, maar is minder geschikt voor hoge temperaturen. Ze wordt vooral gebruikt in koude sauzen en salades.
Koudgeperste zadenoliën
Ook andere koudgeperste oliën, zoals pompoenpitolie of sommige speciale zadenoliën, gebruik je bij voorkeur koud om hun smaak en voedingswaarde optimaal te behouden.
Wat betekent het rookpunt?
Soms hoor je dat je vooral moet kijken naar het rookpunt van een olie. Dat is de temperatuur waarop een olie zichtbaar begint te roken.
Hoewel het rookpunt een rol speelt, vertelt het niet het hele verhaal. Ook de samenstelling van de vetzuren en de aanwezigheid van natuurlijke antioxidanten bepalen hoe stabiel een olie blijft tijdens het bakken.
Daarom kan een kwalitatieve extra vierge olijfolie in veel gevallen een betere keuze zijn dan een sterk geraffineerde olie met een hoger rookpunt.
Welke olie kies je best?
Een handig overzicht:
Voor bakken, braden en wokken:
- Olijfolie (gefilterd en niet koudgeperst)
- Extra vierge olijfolie
- Kokosolie
- Ghee
- Avocado-olie
- Arachideolie
- High oleic zonnebloemolie
Voor koude bereidingen:
- Olijfolie extra vierge
- Lijnzaadolie
- Hennepzaadolie
- Walnootolie
- Andere koudgeperste zadenoliën
Conclusie
De beste olie hangt af van wat je ermee wil doen. Sommige oliën zijn ideaal voor bakken en braden, terwijl andere hun grootste troeven juist behouden wanneer je ze koud gebruikt. Door de juiste olie op de juiste manier te gebruiken, geniet je optimaal van smaak, kwaliteit en voedingswaarde. Twijfel je welke olie het best past bij jouw keuken? Kom gerust langs in het Natuurhuis. We helpen je graag kiezen.
Bij Het Natuurhuis hebben we een ruim aanbod aan oliën.
Ontdek het gamma in onze winkel.
